नागपंचमी : आठवणींच्या पुरात भिजलेला एक सण 🐍✨
🔴 नागपंचमी : आठवणींच्या पुरात भिजलेला एक सण 🐍✨
नागपंचमीच्या निमित्ताने आम्ही आमच्या किर्लोस गावी गेलो होतो. किर्लोसला आता आंबवणेवाडी म्हणूनही ओळखतात आणि आमचा हा आंबवणे गाव आता महसुली गाव झाला आहे. त्या दिवशी पाऊस अगदी बेसुमार कोसळत होता. वरवडे कासरलच्या बंधाऱ्यावरून पाणी उसळ्या मारत वाहत होते आणि क्षणाक्षणाला पाण्याचा वेग वाढतच चालला होता. 🌧️🌊
त्या उफाळणाऱ्या पुरापेक्षाही आमच्या मनात घरी पोहोचण्याची ओढ अधिक दाटून आली होती. कधी एकदा पावले घराचा उंबरठा ओलांडतात आणि कधी एकदा नागोबाच्या पाया पडतो, असे झाले होते. आपल्या माणसांच्या सहवासाची ओढच मुळी अशी असते, जी कोणत्याही संकटावर मात करते! आमचे गाव नदीच्या पलीकडे असल्याने काहीही झाले तरी नदी पार करून जाणे भागच होते. अखेर आम्ही गाडी सुरक्षित ठिकाणी अलीकडेच लावली आणि लांबलचक लोखंडी साकवावरून पायी घराकडे जाण्याचा निर्णय घेतला. 🚗🚶♂️
पावसाची अखंड झड झेलत, शेताच्या चिखलमय बांधांवरून तोल सांभाळत आमची पावले पडत होती. निसर्गाचे ते रौद्र रूप अंगावर काटा आणत होते. चालता चालता नदी कधी आली ते समजलेच नाही. पाण्याच्या केवळ १०-१५ फूट वर असलेल्या त्या लोखंडी साकवावरून जाताना खाली समुद्राला भेटायला धावणारी ती अथांग नदी पाहून डोळ्यांत गरगरा भोवळ आल्यासारखे वाटत होते. पाण्याचा तो भयानक वेग पाहून काळजात धस्स झाले होते—निसर्ग आपल्यावर इतका का कोपला असावा? 🌾👀
कसाबसा तो साकव पार करून आम्ही आमच्या शेतमळ्यांमध्ये शिरलो. समोर नजर गेली आणि सगळा थकवा, भीती एका क्षणात विरून गेली! हिरवेगार गालिचे पसरवून शेतं वाऱ्यावर डुलत होती; जणू हात पसरून आमचेच स्वागत करत होती. डोळ्यांत साठवून ठेवावा असा तो विलोभनीय निसर्ग होता. त्या मनसोक्त आनंदात रमत-गमत आम्ही कधी घरी पोहोचलो, ते कळलेच नाही. 💚🌿😊
घराच्या अंगणात पाऊल ठेवताच समोर आमची 'श्रीगणेश चित्रशाळा' दिसली. तिथे प्रथम प्रवेश केला आणि बालपणीच्या आठवणींचा पाऊस मनावर बरसू लागला. एक काळ असा होता, जेव्हा आम्ही भावंडे तासनतास चित्रशाळेत ठिय्या मारून बसायचो. बाबा आणि काकांची बोटे मातीत कशी लीलया फिरतात, मातीच्या गोळ्याला कसे देवपण देतात, हे आम्ही डोळे विस्फारून पाहायचो. नागोबा बनवून त्यांना रंग देण्यास बाबा आम्हास सांगत. नागोबाच्या मूर्ती घडवून त्यांना रंगवताना आम्ही स्वतःचे भान हरपून जात असू. त्या क्षणी होणारा आनंद शब्दात मांडणे खरेच कठीण होते. 🎨🐍🙏
घरात आल्यावर मस्त वाफाळलेल्या चहाने शरीरात तरतरी भरली. मग बाबांनी हाताने घडवलेला आणि भावाने मायेने रंगवलेला तो मातीचा नागोबा पाटावर घेऊन मी वाजतगाजत घरात आणला. लहान मुले जल्लोष करत होती, तर बबली आणि गुड्डी नागोबा विकून आलेले पैसे मोजण्यात दंग झाल्या होत्या. सारे घर एका गोड निरागस उत्साहाने भारून गेले होते. ☕🏡👦👧
बाबांनी मनोभावे नागोबाचे पूजन सुरू केले. आम्ही सारे कुटुंबीय त्यांच्याभोवती गोळा झालो होतो. लाह्यांचा पांढराशुभ्र नैवेद्य, दुर्वा, ताजी फुले, बेलाची पाने आणि अंगणात रेखलेली सुरेख रांगोळी! 'सुखकर्ता दुःखहर्ता' आणि 'लवथवती विक्राळा' या आरत्यांच्या सुरांनी अवघ्या घरात एक पवित्र शांतता दाटून आली होती. 🌺🪔🔔
पूजेनंतर पंगती बसल्या. केळीच्या पानावर वाढलेला तो बेत केवळ जेवण नव्हते, तर तो काकींच्या हाताचे प्रेमळ अमृत होते. पांढरा भात, गोडी डाळ, जिभेवर रेंगाळणारी कारल्याची भाजी, जिलेबी, पापड, वाटाणा-बटाट्याची रसरशीत भाजी आणि मोदक असा मस्त बेत होता. सर्वांनी आपापली पाने अगदी स्वच्छ केली होती. त्या भोजनाची चव काही औरच होती. 🍛😋❤️
वर्षभरातून हा एकच असा दिवस असतो, ज्या दिवशी जगाच्या पाठीवर कुठेही असलेली आमची सगळी माणसे एका छताखाली एकत्र येतात. कोणतीही अडचण किंवा संकट आले तरी आम्ही सर्व कुटुंबीय एकत्र येतोच. यामागे केवळ एक सण नव्हता, तर एक खोल, काळीज पिळवटून टाकणारा इतिहास होता. 👨👩👧👦✨
बाबांच्या बालपणीची ती गोष्ट आजही आठवली की डोळे पाणावतात. तोही असाच नागपंचमीचा दिवस होता. सर्वजण जेवायला बसले होते आणि बाबाही जेवत होते. आजीने गरिबीच्या संसारात मुलांसाठी मोठ्या आवडीने खीर केली होती. बाबांना ती खीर इतकी आवडली की त्यांनी पुन्हा पुन्हा मागून घेतली. घरात असा नियम होता की आजोबा जेवल्याशिवाय आजी कधी जेवायला बसत नसे. सर्वांची जेवणे उरकली आणि उपाशी राहिलेली आजी शेवटी जेवायला बसली. लहानगे बाबा तिच्याजवळच रेंगाळत होते. अचानक बाबांनी पाहिले की, आजी मुलांनी जेवून सोडलेली खिरीची खरकटी पाने चाटून खात होती. बालसुलभ रागाने बाबा ओरडले, "आज सणाच्या दिवशी तू आमची उष्टी पाने चाटून खातेस म्हणजे काय? हे काही बरोबर नाही!" 🍲🥺
त्यांचा तो आवाज ऐकून बाकीची भावंडे धावून आली आणि बाबांवरच ओरडू लागली, "अरे, तू आईच्या वाटणीचीही सगळी खीर खाऊन फस्त केलीस! तिच्यासाठी अजिबात खीर उरली नाही. तुझ्यामुळेच आज आईवर आमची उष्टी पाने चाटण्याची वेळ आली आहे. तूच या गोष्टीला जबाबदार आहेस!"
ते शब्द ऐकताच बाबांच्या पायाखालची जमीन सरकली होती. सत्य समजताच त्यांनी आजीच्या कुशीत डोके खुपसले आणि आकांत मांडला. तेव्हा त्या माऊलीने बाबांच्या पाठीवरून मायेचा हात फिरवत म्हटले होते, "अरे बाळा, रडतोस कशाला? तू पोटभर खीर खाल्लीस ना, तेव्हाच माझं पोट भरलं. मी केलेली खीर पोरांना कशी लागली, तिची चव कशी होती, तेवढं मला चाखून बघायचं होतं म्हणून मी मुलांची उष्टी पाने खात होते. तू वाईट वाटून घेऊ नकोस. आपल्याला यापेक्षा चांगले दिवस येतील, तेव्हा तू मला याहून चांगले गोडधोड पदार्थ खाऊ घालशील आणि माझ्या सर्व इच्छा पूर्ण करशील ना?" 👵❤️🫂
आजीच्या त्या अश्रूंनी आणि त्या शब्दांनी बाबांच्या मनात जिद्दीची ठिणगी टाकली होती. त्या बालवयातच बाबांनी ठरवले होते—काहीही झाले तरी परिस्थितीशी दोन हात करून आपले दिवस बदलायचेच! आज आम्ही जे काही सुखात आहोत, ते आजीच्या त्या त्यागामुळे आणि बाबांच्या त्या जिद्दीमुळेच. म्हणूनच नागपंचमीचा तो दिवस बाबांच्या आणि आमच्याही आयुष्यातील एक अविस्मरणीय सण आणि चिरंतन क्षण बनला होता. 💪🌟
संध्याकाळी नागोबाचे मनोभावे विसर्जन झाले. कणकवलीला परतायचे म्हणून आम्ही बाहेर पडणार होतो, तोच पावसाने पुन्हा रौद्र तांडव मांडले. पाऊस एवढा बेभान झाला होता की तो आम्हाला घराबाहेर पडूच देत नव्हता. अखेर गावातच थांबण्याचा निर्णय झाला. जसजशी रात्र गडद होत गेली, तसतसे नदीचे पाणी घराच्या खालच्या कोपऱ्यापर्यंत येऊन पोहोचले होते. काळोखात पाण्याचा तो भयानक आवाज ऐकून कोणाच्याही डोळ्याला डोळा लागला नाही; पाणी घरात शिरते की काय या भीतीने सर्वांची झोपच उडाली होती. ⚡🌧️😟
दुसऱ्या दिवशी सकाळ उजाडली तरी पाण्याचा वेढा तसूभरही कमी झाला नव्हता आणि पूर ओसरण्याची शक्यता नव्हतीच. अखेर कसाबसा जीव मुठीत धरून एका खाजगी गाडीने आम्ही सुरक्षितपणे कणकवलीतील घरी पोहोचलो. घरी आल्यावर समजले की मुसळधार पावसामुळे प्रशासनाने शाळांना एक दिवसाची सुट्टी जाहीर केली आहे; ते ऐकून मुलांचा जीव भांड्यात पडला होता, कारण शाळेत जावे लागणार नव्हते. पण घराच्या त्या जुन्या ओसरीवर, पाण्याच्या विळख्यात आणि आठवणींच्या पुरात भिजलेले ते दोन दिवस सर्वांच्याच डोळ्यांत पाणी आणत होते. 🌊🏠💧🥺
Comments
Post a Comment